Crisi de Cataluña hecha por las naciones estrangeras
Identificació
Descripció
Compendi de dades sobre Catalunya a partir d’autors estrangers: descripció i història de Catalunya i notícia dels seus sants i dels ordes religiosos, de la llengua, els escriptors i les virtuts dels catalans, sembla que en defensa dels atacs de què eren objecte després de la Guerra dels Segadors. Amb tot, hi ha una decidida voluntat, darrere l’obra, de mostrar als propis catalans les grandeses del país, vistes amb els ulls d’autors estrangers i estimular, així, la pròpia creació. Quant a les dades més destacables, hi trobem un elenc de les universitats coetànies del país (pp. 284 i ss.) i un repertori de 195 escriptors (pp. 292-368), la majoria d’ells del XVI i del XVII (amb alguns dels quals va tenir coneixement directe). Aporta dades, però cap valoració literària. També cal destacar el pròleg, en què defensa la vitalitat de la literatura catalana del moment (finals segle XVII), en una línia similar a la de Romaguera en el seu pròleg a l’Atheneo de Grandesa (1687).
Anotacions
Resulta de poca importància per a l’estudi del pensament literari del XVII. Únicament ofereix dades molt genèriques sobre les universitats del país i un repertori d’escriptors que, pel fet de ser fruit de fonts externes, no resulta representatiu del conreu literari del moment (ell mateix ho accepta al pròleg) i no té voluntat canònica. Adjunto dos annexos, l’un amb el repertori d’escriptors i l’altre amb les fonts del llibre. Tots dos són una transcripció diplomàtica, amb indiacions pròpies entre claudàtors.
Annexos
a) Repertori d’Escriptors [195 escriptors] pp. 292-368
A Abundio Avito I; Don Acasio Antonio de Ripoll [SXVII]; D Alexandro Domingo Ros [SXVII]; D Alexo de Boxados y Llull [SXVII]; Andres Bosc [SXVII]; Angel Delfau; Fr Angel del Pas [SXVI]; Anonim SXVII i altres cinc entrades d’autors anònims; Antico Roca [SXVI]; P Antonio Cordeses [SXVI]; P Antonio Font [SI, SXVII]; Fr Antonio Genebreda [SXVI]; P Antonio Ignacio Descamps [SI, SXVII]; Antonio Iolis [“tuvo por Maestro en la Gramatica a Juan Nuñez”]; Antonio Juan Astor Quinquarboreo [SXVI-XVII]; Antonio Iuan Garcia de Caralbs [SXVII]; Antonio Lupian Zapata; Fr Antonio Marques [SXVII]; Antonio Oliba [SXVI-XVII]; Antonio Ros [SXVI]; P Antonio Salvador [SI, SXVI]; Antonio Vicente Domenec [SXVI]; Arnaldo de Belvis.
B Benito Monter [SXVI-XVII]; Bernabe Serra [SXVI]; D Bernardo Gort; Bernardo Ganollachs [SXV]; Bernardo Papio [SXVI]; Bernardo Pujol [SXVI-XVII]; Buenaventura de Tristany [SXVII].
C Fray Christoval de Galvez; Cosme Damian Hortolá [SXVI].
D San Damaso; D Diego de Rocabertí; Fr Diego Pobes [SXVII]; Dionysio Geronimo de Jorba.
E San Elpidio; Estevan Barrellas [SXVI-XVII]; Estevan Corbera [SXVII]; Estevan Duarte [SXVII].
F Fabricio Pons de Castellví; M. Felipe Riboti [SXIV]; Felipe de Soldevila; Felipe Vinyens; Flavio Lucio Dextro [SV]; Fr Francisco de Baccone [SXV]; Francisco Calza (“Catedratico, en su patria, de Rhetorica, de Griego, y Filosofía”, ref. a De Catalonia, 1588]; Francisco Colin [SI, SXVI-XVII]; Francisco Compte; Francisco Escobar (“Catedratico de Rhetorica en su Universidad”, Barcelona]; Francisco Ferrer y Noguer [SXVII]; Fr Francisco Forma [SXVII]; Francisco Gilabert [SXVII]; P Francisco Icart [SI, SXVI-SXVII]; Fr Francisco Mattini; FranciscoMartorell [SXVII]; Francisco Micon [SXVI]; Francisco Moli [SXVII]; Don Francisco Roz [SI]; Francisco Satorres [SXVI]; Francisco Soler [SXVII]; Francisco Solsona [SXVI]; Francisco Tarafa [SXVI].
G Gabriel Agustín de Rius [SXVII]; Gabriel Berart y Cassol [SXVII]; Gabriel Garcia; P Gabriel Vasia [SI, SXVI-XVII]; Don Galceran Albanel [SXVI-XVII]; Galderique Gali [SXVI-XVII]; Geronimo de Costiol [SXVI]; Geronimo Girava [SXVI]; Geronimo de Heredia [SXVI-XVII]; Fr Geronimo Loreto (ò Lovreto) [SXVI]; Geronimo Merola [SXVI]; Geronimo Pujades [ref. a la Coronica, 1609]; Fr Geronimo Taix, ò Tax [SXVI-XVII]; P Geronimo Torres [SI, SXVI-XVII]; Guido Terrena de Perpiñán [SXIV]; D Guillelmo Cassador [SXVI]; Don Guillelmo Ramon de Moncada [SXVII]; Guillelmo Rubion; Guillen de Vallseca.
H San Hierotheo; P Honorato Rio [SXVI-XVII].
I P Iayme Alberto [SXVII]; Iayme Bartholome [SXVI]; Iayme Ferran [SI, SXVII]; Iayme de Monivyque; P Iayme Puig [SI, SXVI-XVII]; Iayme Raymundo Vila; Fr Iayme Rebullosa [SXVI-XVII]; Fr Ioseph de Barcelona; Fr Ioseph Capellades; Fr Iosef Elias Esturgos [SXVII]; D Ioseph Feliu y Cerezo [SXVII]; Fr Ioseph Oliva; P Ioseph Olzina [SXVII]; Ioseph Ramon [SXVII]; Don Ioseph Sesse [SXVI-XVII]; P Iosef Morell [SI, SXVI-XVII]; P Iuan Artal [SI, SXVI]; Fr Iuan Bonet [SXVII]; Iuan Boscan; Iuan Christoval Calvete de Estrella [SXVI]; Iuan Dessi [ref. a La Divina Semana, 1610]; Iuan Ferrer [SXV I]; P Iuan Fonte; Iuan Francisco Rossell [XVII]; Iuan Gallego; Iuan Garcia; Fr Iuan Germes [SXVII]; Don Iuan Luis de Moncada; Iuan Luis Vileta [SXVI]; Don Iuan Margarit; S Iuan de Malta; P Iuan Pablo Fons [SI, SXVII]; Iuan Pablo Xammar [SXVII]; Iuan Pedro Fontanella [Olot, 1576, molt lloat, ref. al seu fill Josep Fontanella]; Fr Iuan Pedrolo; Iuan Polemar; Iuan Rafael Mox [SXVI]; Iuan de Ribera [SXVI]; Don Iuan Teres [SXVI]; Don Iuan Thomas de Rocabertí [SXVII]; San Iustiniano; San Iusto.
L Liberato [SVII]; Lucas [SXVI]; Luis Baldo; Don Luis de Peguera [SXVI-XVII]; Luis Pons de Icart [SXVI].
M P Magino Pages [SXVI-XVII]; Fr Marco Antonio de Camós [SXVI]; Fr Matheo Flecha [SXVI]; Matheo Loreto [SXVI-XVII]; Fr Melchor Coronado [SXVII]; Merobandes [SV]; Miguel Agustin [SXVI]; Don Miguel de Calderó; Fr Miguel Carmelo; Don Miguel de Cortiada [SXVII]; Miguel Giginta [SXVI]; Fr Miguel Llot de Ribera [SXVI-XVII]; Fr Miguel Pedrol [SXVI-XVII]; Miguel Pujades [fill de G. Pujades, autor de “Les precedències”, tb en català]; D Miguel Teurbavi [SI, SVI-SVII]; Miguel Zarrovira; Rab Moyses Gerundense [cabal•lista].
N San Nebridio; Fr Nicolas Eymerich [SXIV].
O Onofre Menescal [SXVI-XVII]; Onofre Pou [SXVI]; San Orencio [SIV-V].
P Pablo Cerdan [XVII]; Pablo Duran [SXVII]; Pablo Glascar de Valles [XVII]; Pablo Orosio [SXVII]; S. Paciano [SXVI?]; Pedro Alberto; Don Pedro de Amigant; Pedro Antonio Villademar; Pedro Camanyes; P Pedro Gil [SXVI]; Don Pedro de Magarola [SXVII]; Pedro Malferit; Don Pedro Martyr Coma [SXVI]; Fr Pedro Martyr Moxet [SXVII]; Pedro Miguel Carbonell [SXVI]; Pedro de Perpinyan, llamado Rimes [SXII-XIV]; Fr Pedro Riu; Pedro Rocha [traductor de P Aretino i de les obres La Fiammetta i El corbaccio de Boccaccio]; Fr Pedro Terrasse [SXIV-XV]; Pedro Valero [SXVII]; Fr Poncio Carbonell.
R Rafael Cervera [SXVII]; Rafael Riera [SXVI]; D Rafael Vilosa [SXVII]; Fr Raymundo Martin; San Raymundo de Penyafort; Fr Reginaldo Poc [SXVII].
S Fr Salvador Pons; Fr Salvador Serra; Fr Sebastian Pons; Sigismundo de Espujol [SXVI-XVII].
T Thomas Roca [SXVI]; Fr Thomas Vallgornera [SXVII].
V Vicente Miguel de Moradell [SXVII]; D Vicente de Miravall y Florcadell [SXVII]; San Victor [SI-II].
b) Les fonts (Indice de los autores que hazen esta Crisi)
A Abarca; Adon Vicunense; Aflicto; S. Agustin; Agustin D Antonio; Agustín de Jesús; Ainsa; Alba; Alcocer; Aldrete; Alegambe; Alfaura; D Alonso el IV; D Alonso el V; Alòs; Alovysiano; Attuna; Alvarez; S. Ambrosio; Andrade; Andres [Joan Andrés?]; Annales de los Franceses; Annio; Anonymo citado por Zurita; Anonymo que traduxo de Catalan en Italiano el consulado de mar; Antonio Nebrisense; Antonio D Nicolàs; S. Antonio; Arecio; Argaiz; Aristoteles; Arnù; Atheneo; Avieno; Aurelio Victor; Ausonio; Aymerico.
B Baccio; Baronio; Bartolio; Bellarmino; Belcario; Bercorio; Bergomense; Beroaldo; Beroso; Besoldo; Beuter; Beyerlinck; Bivar; Bizero; Blaeu; Blancas; Blasco; Bleda; Blondo; Bocario; Boverio; Bozio; Braun: Bremundan; Briecio; Briz; Brussonio;: Briecio [repetit?]; Bucelino; Bzovio.
C Cabillavo; Calencha; Calderino; Calvino; Calvisio; Camago; Campo; Canisio; Carlos Calvo; Carlos V; Caro; Carrillo; Carta del Cap. General de la Cartuxa; Cascales; Cassan; Cassanate; Cassaneo; Cassiodoro; Castellà; Castillo julian; Castro; Catel; Cervantes; Chacon; Chalcondyllas; Chronicon mundi; Chronologia de los Reyes Godos; Chanut; Ciceron; Claudio; Clemente; Cobarruvias; Colombo; Comentador de Juan de Mena; Comentador de Pomponio Mela; Concilio Constantinopoltino VI; Coringio; Coria; Corio; Cornejo; Courcier; Crespo; Cruzado; Cuspiniano.
D Dameto; De los Angeles; Del Rio; De San Pablo; De Santa María; Diago; Diccionario histórico; Diodoro Siculo; Dion; S. Dionysio Areopagita; Dionysio de Genova; Dionysio Halicarnasseo; Doglioni.
E Egesippo; Eginbardo; Erasmo; Escolano [Gaspar]; Eusebio; Eutrando; Eutropio.
F Fabricio Francisco; Facio; Fanchet; Fazzelli; D Felipe el II; D Felipe el IV; Fernandez Alonso; Fernandez Joseph; Fernandez de Velasco; D Fernando el Catholico; Ferron; Figuera; Fonseca; Forcatulo; Fumo; Funes; Friburgo.
G Galesino; Gallo; Garcia; Garibay; Gaulterio; Gelasio Papa; Gemma Frisio; Genebrardo: Gennadio; S. Geronymo; Gesnero; Giraldo; Gizzarello; Gomez Luys; Gomez Viedes; Gomez Porres; Gonlnitz; Gonono; Gonzaga; Gracián; Gregoras; Gretzero; Grocio; Gualterio; Gualtier; Guardiola; Guevara; Guillermo Arçobispo de Tyro; Gutierrez.
H Hareo; Hauberto; Heidmanno; Helcea; Henrique Gandevense; Henriquez; Historia de la Proença, del archivo de Niza; Hogimberg; Honorio; Horacio.
I D Iayme el I; D Iayme el II; D Iayme de Sicilia; Ianino; Iclacio; Illescas; Interiano; Iornandez; Iosepho: Iovio; D Isabel Esposa del Rey Catholico D Fernando; S. Isidoro; D Iuan el I; D Iuan el II; Iuan Magno; Iulian Arçobispo de Toledo; Iulian Perez; Iulio Cesar.
K Kircher
L Labbè; Ladrón de Guevara; La Cerda; Leandro Alberto; Lebrun; Leon; Leonardo; Leto; Leyriense; Lezama; Linda; Lipeloo; Lipomano; Lipsio; Livio; Llorens; Locio; Longo; Lorea; Lorino; Lozoya; Lucano; Lucas; Lucio; Lucio Floro; Luithprando; Lyra.
M Macedo; Maolera; Magallanes; Maldonado; Malvezzi; Mandosio; Manrique; Marcial; Marcial Ficino; Morfilo; D Maria Esposa del Rey D Martín de Aragon; Mariana; Marietta; Marineo; Marino; Marquez; Marraccio; Marsilio; D Martín Rey de Aragón; Mascareñas; Massucio; Matamoros; Mattheu; Marolyco; Maximo: Mayolo; Medina; Mela; Menard; Mendez de Sylva; Mendo; Mendoça; Mercator; Merula; Metafraste; Mexía; Middendorpio; Miechoviense; Mireo; Molina; Moncada; Mondragon; Monsalvo; Montoya; Morales; Moreno de Vargas; Morisoto; Muniessa; Murillo.
N Navarro; Niceforo; Nieremberg, Nieto; Nonio.
O Ocampo; Ojeda; Ochenarto; Oliver; Oliverio; Olympiadoro; Ortigas; Outreman.
P Pachimerio; Padilla; Palacios Rubios; Palafox; Palmerio Ponvinio; Paramo; S. Paulino; Pedrozano; D Pedro el IV; Peñalosa; Perez D Antonio; Perez Diego; Perez de Ribas; Perotto; Pineda; Platina; Platon; Plutarcho; Poireo; Polybio; Pontano; Possevino; Prades; Prospero Aquitanico; Prudencio; Ptolomeo; Puente.
Q Quintiliano
R Radero; Rades Andrade; Raudense; Raynaldo; Raynaudo; Rebortello; Rhenano; Ribadeneyra; Ribera; Ricio; Roa; Roberto Abade de Morte; Rocchense; D Rodrigo Arçobispo de Toledo; Roirio; Roman Diego; Roman Geronimo; Rovelinck; Rubeo; Ruesta; Rufo; Rus Puerta.
S Saavedra; Sabellico; Sala; Salazar; Salelles; Salmeron; Samaniego; Samblancat; Sanpiro; Sanchez Alonso; Sanchez Davila; Sanchez Gaspar; Sanchez Rodrigo; Sandeo; Sandoval; Sansevino; Saussay; Scaligero; Scotto Juan; Scridanio; Seguí, Semper; Servio; Sierra; Silio Italico; Sixto Senès; Sofronio; Solino; Solis; Sorio; Soruelo; Sparciano; Spinello; Spondano; Strabou; Strada; Suetonio; Summonte; Surio; Sylvestro.
T Tacito; Tamayo Juan; Tamayo Thomas; Tarsia; Textor; Thuclydes; Torrecilla; Torrejoncillo; Trithenio; Truxillo.
V Valdés; Valera; Valerio Maximo; Valla; Valles; Vaseo; Velazquez; Veneto; Vera; Vertranio; Vibio; S. Vicente Ferrer; Viciana; Vilanio; Villegas; Vives; Volaterrano; Vrsino; Vvastelio, Vvadingo.
X Xarque
Y Yepes, Yousolino
Z Zamora, Zapater, Zurita.
Bibliografia
Crisi de Cataluña hecha por las naciones estranjeras, Matevat, Barcelona, 1685 (6 exemplars a la BUB).